ΟΧΙ |Δεν είναι όλα τα «όχι» ίδια, ορισμένα είναι πιο εύκολα από τα άλλα

Όταν το όχι συνάντησε την Αννα!: Είναι 18 μηνών, πανέμορφη και ζωηρή. Την ρωτάω το όνομα της. «Με λένε «Οχιάννα» απαντάει! Η μεγαλύτερη αδερφή της βιάζεται να μου εξηγήσει. «Είναι τόσο ατακτούλα που η μαμά της φωνάζει συνέχεια όχι, όχι, όχι Αννα. Έτσι κι αυτή πιστεύει πως την λένε «Οχιάννα».

 Πολλοί θα γελάσουν αλλά η αλήθεια είναι πως οι περισσότεροι γονείς προσπαθώντας να προλάβουν μια ζημιά που πάει να κάνει το παιδί τους, αρχίζουν να του φωνάζουν όχι και μη. Σύμφωνα με τους ειδικούς όμως, το όχι ποτέ δεν πρέπει να το χρησιμοποιούμε τόσο απόλυτα και έντονα, καθώς έτσι δημιουργεί στα παιδιά την ανάγκη να αμυνθούν και να αντιδράσουν.

Το πεισματάρικο όχι: Όταν ένα παιδί πεισματικά κολλάει στο «όχι» θα πρέπει να προσέξουμε ώστε να μην ενισχύσουμε με τη στάση μας την συμπεριφορά του, καθώς υπάρχει φόβος να αντιδρά πλέον καθημερινά με αυτόν τον τρόπο. Αυτό μπορεί να γίνει, αν την ώρα που είναι θυμωμένο και αρνείται τα πάντα, οι γονείς αρχίσουν κι αυτοί να θυμώνουν, να το βάζουν τιμωρία ή να κάνουν πως δεν του δίνουν σημασία. Κανονικά, σε τέτοιες στιγμές του εξηγούμε με ήρεμο τρόπο γιατί θέλουμε να κάνει αυτό που του ζητήσαμε όπως για παράδειγμα να ντυθεί για το σχολείο. «Καταλαβαίνω» του λέμε «πως για κάποιο λόγο αρνείσαι να ντυθείς, μήπως δεν σου αρέσουν τα ρούχα που σου έχω ετοιμάσει να φορέσεις»;

Όλο αυτό το «ψάξιμο» γίνεται στην αρχή, στη συνέχεια, η ένταση σταδιακά θα μειωθεί. Στην περίπτωση που η επιμονή του παιδιού συνεχίζεται, κουβεντιάζουμε μαζί του εξηγώντας του ήρεμα και με ήπιο τόνο πως δεν θα του επιτρέψουμε άλλο να έχει μια τέτοια συμπεριφορά και πως αν δεν λογικευτεί θα προχωρήσουμε σε τιμωρία.

Το αμυντικό όχι: Ρωτάμε το παιδί μας αν έκανε μια μικροζημιά στο σπίτι και βιάζεται να ρίξει το μπαλάκι ακόμα και στο γάτο, αν δεν υπάρχει κανένας άλλος στο σπίτι! Σε αυτήν την περίπτωση, πρέπει να κοιτάξουμε, μήπως εμείς άθελα μας το έχουμε τρομάξει κάνοντας το να νομίζει πως όποιος πέφτει σε λάθη τιμωρείται. Του εξηγούμε λοιπόν πως τα λάθη είναι απλές συμπεριφορές και διορθώνονται, πως κανείς δεν μας απορρίπτει όταν παίρνουμε την ευθύνη των πράξεων μας και πως μονάχα όταν επαναλαμβάνουμε συνειδητά ένα λάθος υπάρχουν κυρώσεις όπως για παράδειγμα στέρηση του παιχνιδιού ή μείωση στο χαρτζιλίκι.

Εννοείται πως ο γονιός πρέπει να αναλαμβάνει και ο ίδιος την ευθύνη των λαθών του. «Έριξα το ποτήρι με το νερό, πρέπει να είμαι πιο προσεκτική» θα πει η μαμά στην περίπτωση που κάνει εκείνη το… στραβοπάτημα. Να τονίσουμε πως όσο πιο πρόθυμη είναι η μαμά να ζητήσει συγνώμη σε στιγμές που έχει άδικο, τόσο πιο εύκολα θα καταλάβει το παιδί πως μια τέτοια στάση δεν σε υποτιμά και πως δεν είναι ντροπή να αντιλαμβάνεσαι και να διορθώνεις τα λάθη σου.

Το προκατειλημμένο όχι: Τα παιδιά ειδικά όταν είναι μικρά, δεν μπορούν να αναγνωρίσουν τι είναι σωστό και τι λάθος, εμείς λοιπόν είμαστε που θα τα προστατέψουμε από τις κακές επιλογές βοηθώντας τα να μεγαλώσουν με λιγότερα προβλήματα. Εμείς, επίσης θα μπούμε κατά κάποιο τρόπο εμπόδιο σε παράλογες επιθυμίες τους που ζητάνε να πραγματοποιηθούν εδώ και τώρα, όπως για παράδειγμα, να φάνε μια σοκολάτα πριν το φαγητό. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η άρνηση μας είναι σταθερή. Παράλληλα τους εξηγούμε πως αυτά που θέλουμε δεν γίνεται να πραγματοποιούνται πάντα, ειδικά μάλιστα αν μας κάνουν κακό.

Το όχι και ο φοβισμένος μπαμπάς: Σε πολλές περιπτώσεις, ο γονιός φοβάται να πει όχι στο παιδί του, για να μην χάσει την αγάπη του. Του είναι επίσης δύσκολο να του αρνηθεί χάρες, όταν εξ αιτίας της δουλειάς του μένει μαζί του για λίγο μόνο το βράδυ. Πολλοί μπαμπάδες δικαιολογούνται:

«Βλέπω ελάχιστα το παιδί μου, λίγο πριν κοιμηθεί, πώς να το παίξω κακός μπαμπάς φωνάζοντας συνέχεια μη και όχι». Σίγουρα, η ατμόσφαιρα στο σπίτι πρέπει να είναι καλή και οι γονείς στις λίγες ώρες που βρίσκονται με το παιδί τους να μην κάνουν συνέχεια δυσάρεστες παρατηρήσεις, ταυτόχρονα όμως δεν γίνεται να μπαίνουν στον ρόλο του φίλου του παιδιού. Για να μην δημιουργούνται λοιπόν προβλήματα μπορούν να ακολουθούν μια ενδιάμεση συμπεριφορά εξηγώντας στο παιδί τους πάντα με τρόπο κατανοητό πως το χρέος τους είναι να το προστατεύουν, που σημαίνει πως για αυτόν τον λόγο είναι υποχρεωμένοι να του αρνούνται κάθε τι παράλογο.

Το όχι και η «κακιά» μαμά: Πολλές μαμάδες υποχωρούν στις αψιμαχίες με τα παιδιά τους και το όχι τους γίνεται γρήγορα ναι, καθώς δεν αντέχουν δάκρια και χαρακτηρισμούς όπως «κακιά μαμά» ή συγκρίσεις και αντιπαραθέσεις με τις μαμάδες των φίλων των παιδιών τους του στιλ: «Η μαμά του Τάκη είναι χίλιες φορές καλύτερη από σένα, γιατί να μην έχω κι εγώ μια μαμά σαν του Τάκη»! Αυτές οι συμπεριφορές δεν πρέπει να μας τρομάζουν. Δεν πρόκειται να χάσουμε την αγάπη του παιδιού μας λόγω των απαγορεύσεων που του βάζουμε. Πρόκειται άλλωστε για μικρές παιδικές τεχνικές εξουσίας. Σε τέτοιες στιγμές είναι σημαντικό να καθησυχάζουμε τον εαυτό μας κατανοώντας πως σε κανέναν δεν αρέσει να του αρνείται κάποιος κάτι.

Δεν κρατάμε μέσα μας το θυμό μας: Εννοείται πως το όχι μας, το λέμε πάντα με ήρεμο τρόπο χωρίς φωνές και πείσματα, διαφορετικά το παιδί αντιγράφοντας τη συμπεριφορά μας θα ξεφωνίζει και θα ωρύεται με την σειρά του ως ενήλικας σε κάθε διένεξη του. Αυτό βέβαια, δεν σημαίνει πως κρύβουμε τον θυμό μας, αντίθετα τον εξωτερικεύουμε και τον λεξικοποιούμε. Να υπογραμμίσουμε, πως για να μην αισθανθεί εκείνη την στιγμή το παιδί μας το συναίσθημα της απόρριψης, δεν αποδίδουμε ποτέ το θυμό μας στο ίδιο αλλά στην πράξη του. Ποτέ δηλαδή δεν λέμε «Με θυμώνεις» αλλά με σταθερή ήρεμη φωνή: «Αισθάνομαι θυμωμένη με όσα έχεις κάνει».

Οι 5 κανόνες του όχι

  • Ένα απότομο όχι της μαμάς μετά από μια σειρά ναι, ναι, ναι, προκαλεί μεγαλύτερη έκπληξη από μια άρνηση χωρίς προλόγους.
  • Το δύσπιστο όχι δημιουργεί στο παιδί τις περισσότερες αντιδράσεις.
  • Το όχι της διαπραγμάτευσης σε απλά καθημερινά θεματάκια γλιτώνει τους γονείς από τους περιττούς καυγάδες.
  • Ένα αληθινό όχι που κάνει το παιδί να το πάρει απόφαση πρέπει να συνοδεύεται από ήπιο αλλά απόλυτο τόνο.
  • Ένα αδύναμο όχι μειώνει την ποιότητα της επικοινωνίας και μπερδεύει τα παιδιά.

Της Κατερίνας Παπαγεωργίου

Με την συνεργασία της κλινικής ψυχολόγου και ψυχοθεραπεύτριας Αννας Ντουντουλάκη

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *