Λόγω αγάπης |Μήπως (υπέρ) προστατεύουμε τα παιδιά μας;

Αν φράσεις όπως… «βάλε το μπουφανάκι σου, θα κρυώσεις», «μην ανεβαίνεις στην τσουλήθρα, θα πέσεις!» εμπλουτίζουν το λόγο σας, ήρθε η ώρα να αναρωτηθείτε μήπως η συμπεριφορά σας «πνίγει» το αγγελούδι σας.

Τον τελευταίο καιρό, μεταξύ των καθηκόντων σας ως μαμά, είναι και οι παρακολουθήσεις! Δε χάνετε στιγμή το παιδί από τα μάτια σας για να μπορείτε να επεμβαίνετε όποτε χρειαστεί… να προσφέρετε το σωστό κομμάτι του παζλ, να δέσετε τα κορδόνια αμέσως μόλις ζοριστεί, να λύσετε εκ μέρους του τυχόν διαφωνίες με άλλα παιδιά. Μήπως τελικά έχουν δίκιο όσοι κατά καιρούς σας έχουν ότι μερικές φορές το… παρακάνετε;

Το πορτρέτο της «υπερβολικής» μαμάς

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ποιος μπαμπάς ή μαμά ανήκει στην κατηγορία των υπερπροστατευτικών αφού όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, η ελληνική κοινωνία περιέχει στους κόλπους της ουκ ολίγους (κυρίως μαμάδες)! Ο υπερπροστατευτικός λοιπόν γονιός είναι εκείνος που ανησυχεί υπερβολικά ακόμα και για απλά θέματα θέλοντας να προστατεύσει το παιδί του ώστε να είναι πάντα υγιές και φυσικά να μη πληγωθεί, απογοητευτεί, έρθει σε δύσκολη θέση, ή πιεστεί.

Είναι εκείνος που ντύνει… σαν κρεμμύδι το μικρό του με την πρώτη φθινοπωρινή δροσούλα, δε σταματά να παίρνει τηλέφωνα όσο βρίσκεται στο γραφείο για να ελέγχει αν όλα είναι εντάξει, αγχώνεται κάθε φορά που δεν τρώει όλο το φαγητό, το βομβαρδίζει με χίλιες δυο υποδείξεις και απαγορεύσεις. Παρόλο που το παιδί είναι σε ηλικία που μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί για παράδειγμα να ντυθεί, να κάνει μπάνιο, να ετοιμάσει την τσάντα του μόνο του κ.λπ. η υπερπροστατευτική μαμά προτιμά να τα κάνει εκείνη στερώντας του τη δυνατότητα να αναπτύξει βασικές δεξιότητες.

Αισθάνεται ότι έχει χρέος να το προφυλάσσει από καθετί δύσκολο ή δυσάρεστο γι αυτό αποφεύγει να απαντά με ειλικρίνεια για θέματα όπως ο θάνατος. Η μαμά αυτή είναι μονίμως στρεσαρισμένη για τους κίνδυνους που «απειλούν» το παιδί της χτίζοντας, χωρίς να το καταλαβαίνει, ένα προστατευτικό τείχος γύρω του που στην πραγματικότητα δεν το ωφελεί στο βαθμό που εκείνη πιστεύει.

Για το καλό σου!

Η υπερπροστασία, η ακραία αυτή συμπεριφορά που αγγίζει τα όρια της υπερβολής, προκύπτει όταν χάνεται η αίσθηση του μέτρου. Γιατί όμως ένας γονιός καταλήγει να φέρεται στο παιδί του με τρόπο που ουσιαστικά το «πνίγει»; Σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι περισσότεροι ψυχολόγοι, η ανασφάλεια για το αν πράγματι είναι καλοί στο ρόλο των γονιών οδηγεί τους περισσότερους σε έναν ατέλειωτο προσωπικό αγώνα για να αποδείξουν στον εαυτό τους πως τα καταφέρνουν μια χαρά και πως ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών τους.

Στους υπερπροστατευτικούς πιθανότατα ανήκουν και όσοι δεν εισέπραξαν αρκετή τρυφερότητα κατά την παιδική τους ηλικία και θέλουν τώρα να δείχνουν υπέρμετρα την αγάπη τους στα δικά τους παιδιά, ώστε να μη νιώσουν ποτέ όπως ένιωθαν εκείνοι. Επιπλέον, εκείνοι που βίωσαν απόρριψη από τους γονείς τους, είναι πιθανό να δημιουργήσουν μια σχέση εξάρτησης με το αγγελούδι τους, προκειμένου να νιώσουν εκείνοι αποδεκτοί από κάποιον.

Υπερπροστατευτικοί μπορεί να είναι και οι γονείς που μεγάλωσαν με ανάλογο τρόπο φροντίδας, τον βρίσκουν φυσιολογικό και κατά συνέπεια τον εφαρμόζουν στην ανατροφή των παιδιών τους. Ανεξάρτητα ωστόσο από το λόγο που ένας μπαμπάς ή μια μαμά υιοθετεί αυτή τη συμπεριφορά, είναι βέβαιο πως προσπαθεί να καλύψει τις δικές του ανάγκες και όχι τις ανάγκες του παιδιού.

Πώς νιώθει το παιδί

Μπορεί μερικές φορές να το βολεύει που κάποιος άλλος έχει αναλάβει να το ταΐζει, να το ντύνει κ.λπ., αισθάνεται όμως απίστευτα καταπιεσμένο. Πρόκειται για έναν μικρό εξερευνητή με ανήσυχο πνεύμα και διάθεση να ανακαλύψει τα πάντα γύρω του, να γνωρίσει νέα πράγματα, να δεχτεί ενδιαφέρουσες πληροφορίες ο οποίος όμως βρίσκεται εγκλωβισμένος στην υπερπροστατευτική αγκαλιά σας. Ενώ θέλει τόσο να γνωρίσει, να παίξει, να γελάσει με άλλα παιδάκια όποτε το κάνει, δεν το ευχαριστιέται γιατί το κάνει υπό όρους (να μην τρέχει γιατί μπορεί να πέσει, να φορέσει οπωσδήποτε την άβολη ζακέτα γιατί θα ιδρώσει και μετά θα κρυώσει… ουφ!). Θα δείτε πως αν μπείτε για λίγο στη θέση του, θα καταλάβετε πως αυτή η μέθοδος δε λειτουργεί για το καλό του.

Όσα επιφυλάσσει το μέλλον

Κανένα παιδί δε μπορεί να μεγαλώσει χωρίς αγάπη και φροντίδα. Όταν όμως αυτοί οι πολύτιμοι σύμμαχοι σωστής ανάπτυξης εκφράζονται στην υπερβολική τους μορφή, είναι πολύ πιθανό να επηρεάσουν αρνητικά τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική εξέλιξη του παιδιού. Ας πάρουμε το πιο συχνό παράδειγμα υπερπροστασίας, την παιδική χαρά:

Η μαμά που αποφεύγει να πηγαίνει με το μικρό της αυτόν τον χώρο, υπενθυμίζοντας του πόσο «επικίνδυνο» μέρος είναι αφού μπορεί να το σπρώξουν τα άλλα παιδιά, να πέσει και να χτυπήσει ωστόσο του στερεί την ευκαιρία να αναπτύξει τις φυσικές του δεξιότητές του. Από τη στιγμή όμως που δε συναναστρέφεται με συνομήλικα παιδιά, δεν αναπτύσσει ούτε την κοινωνικότητά του και φυσικά δεν δέχεται ερεθίσματα που θα το βοηθήσουν να σχηματίσει το χαρακτήρα του (π.χ. σεβασμός στους κανόνες του ομαδικού παιχνιδιού).

Γενικότερα η υπερπροστασία παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της παιδικής προσωπικότητας. Έχει αποδειχθεί πως ένα παιδί που έχει μεγαλώσει με έναν ή δύο υπερπροστατευτικούς γονείς εξελίσσεται σε έναν ενήλικα που δεν μπορεί να αποφασίσει για θέματα που το αφορούν στη ζωή του αφού έχει μάθει να μην μπαίνει σε αυτή τη διαδικασία (πάντα αποφάσιζαν οι άλλοι για εκείνο). Δεν πιστεύει στον εαυτό του και έχει πειστεί πως για να τα καταφέρει χρειάζεται πάντα κάποιον δίπλα του για να τον βοηθά ή να τον καθοδηγεί. Το αποτέλεσμα είναι να προσκολλάται στους άλλους δημιουργώντας σχέσεις εξάρτησης και πάντα να τρέμει μήπως τον εγκαταλείψουν.

Κινήσεις επιτυχίας και ισορροπίας

Μετριάστε την τάση σας να ελέγξετε τα πάντα και δώστε στο παιδί την ευκαιρία στο παιδί να αισθανθεί ανεξάρτητο…

  • Δείχνετε του πως είστε σίγουρη για τις ικανότητές του. Έτσι θα συνειδητοποιήσει την αξία του και θα μάθει να εμπιστεύεται τις δυνατότητές του.
  • Αφήνετε το να αποφασίζει για θέματα που το αφορούν. Ρωτήστε το ποια ρούχα θέλει να φορέσει, τι φαγητό θα ήθελε για το μεσημέρι κ.λπ.
  • Ενθαρρύνετε το να επιμένει ακόμα και αν έχει απογοητευτεί από τις άκαρπες προσπάθειές του να φτιάξει το συναρμολογούμενο αυτοκινητάκι!
  • Προσφέρετε συμβουλές και όχι έτοιμες λύσεις. Με κατάλληλη καθοδήγηση βοηθήστε το να φτάσει στο στόχο του.
  • Ξεχάστε φράσεις του στιλ «φύγε από κει θα χτυπήσεις!», «είσαι μικρός, δεν μπορείς/ δεν ξέρεις», που δεν του επιτρέπουν καν να προσπαθήσει. Μην ξεχνάτε πως το παιδί δημιουργεί την εικόνα του εαυτό του από τα δικά σας σχόλια. Είναι πιθανό λοιπόν να πιστέψει πως πράγματι δε μπορεί να τα καταφέρει όχι επειδή το κατάλαβε μόνο του αλλά επειδή αυτό άκουσε από εσάς.
  • Κρατάτε ουδέτερη στάση στις διαφωνίες του με συνομήλικα παιδάκια ακόμα και αν πιστεύετε πως όντως το μικρό σας αδικήθηκε. Όσο εσείς δεν επεμβαίνετε στις διαφορές του, εκείνο μαθαίνει να διεκδικεί το δίκιο του και να τα βγάζει πέρα μόνο του.

Της Έλενας Γεμελιάρη με τη συνεργασία της Σταυρούλας Σανίδα, ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *